نواهای زمینی

 

نواهایی هست که انگار سال‌هاست می‌شناسیشان. انگار خاک درونت را با جادوی این نواها نور داده‌اند. انگار ذهنت از همین نواها بن‌مایه گرفته.

یعنی چه که می‌گویند یک نوایی آسمانیست؟ کدام آسمان؟! این نواها اتفاقا از عمق تاریکی زمین می‌شکفند، و بی‌هیچ چشمداشت نور می‌افشانند بر این زندگی نکبتی. ...

 

 

*********

"قوشمه" یکی از سازهای بادی و محلی شمال خراسان با حدود بیست سانتیمتر طول است که از دو نی از جنس استخوان بال «قوش» تشکیل شده که کنار هم به هم محکم شده‌اند. هر نی دارای هفت سوراخ است. از نظر موسیقی این ساز دارای یک اکتاو کامل است و می تواند هفت نت اصلی را بنوازد.

 

استاد قوشمه‌نواز، علی‌خان یزدانی‌(آبچوری) در مورد روش ساخت و دشواری نحوه‌ی نواختن این ساز در مصاحبه‌ای با رادیو زما*نه می‌گوید:« استخوان بال پرنده [قوش] از طرفی که به سینه وصل است از دو قسمت تشکیل شده، یکی از آن‌ها باریک است که آن به درد قوشمه ساختن نمی‌خورد، در استخوانی که ضخیم‌تر است سوراخ تعبیه می‌کنم. دو نی را با سیم می‌بندیم، یک نوع چسب هم هست که از آن هم استفاده می‌کنیم تا کنار هم قرار بگیرند و از هم جدا نشوند. ... قوشمه نت نمی‌خواهد و در این ساز باید نفس‌گردان کنی تا نفس قطع نشود، وقتی می‌خواهی در آن بدمی باید از بینی نفس بکشی و بدهی به دهان.»

 

 مهدی رستمی پژوهشگر موسیقی مقامی خراسان در خصوص پیدایش این ساز می‌گوید:

"سال‌ها پیش در نواحی دامنه‌ای کوه الله اکبر با یک شبان قوشمه‌نواز برخورد داشتم، این شبان داستانی ساده و بی‌پیرایه اما بسیار غنی و پرمایه در مورد "قوشمه" تعریف کرد که خلاصه داستان این است که «... جوانی شیفته قوشمه می‌شود، در این رابطه به یک قوشمه‌نواز پیر مراجعه می‌کند. پیر صاحبدل به او متذکر می‌شود که قوشمه‌نواز واقعی کسی است که این ساز را با دست خودش بسازد. در ادامه او به راهی دلالت می‌شود که در انتهای مسیر یافتن قوشمه برایش میسر می‌گردد. در پیمودن راه این جوان شیفته باید از هفت چشمه عبور کند که هر کدام رنگی و طعمی خاص دارد و او مجاز یه نوشیدن از این آب ها هم نیست! تا اینکه به چشمه هفتم برسد. ... جوان با طی مراحل هفت‌گانه این راه به چشمه هفتم می‌رسد و بر روی این چشمه است که پیر صاحب دل را می‌یابد. جوان که تشنه‌تر از همیشه است، از نوشیدن آب چشمه هفتم نیز ـ که اتفاقا آبی زلال و گوارا هم دارد ـ  منع می‌شود. او از پای این چشمه که "‌کانیا مراد‌" یا چشمه مراد نام دارد، به ‌ صخره‌ای از کوه مقابل هدایت می‌شود، و می‌رود تا از بقایای مانده بر لانه‌ای فرسوده نی بال‌های "‌لاچین‌" مرده‌ای را برداشته به چشمه بازگردد. شگفت اینکه جوان در بازگشت به چشمه مراد، در زلال آینه وار این چشمه خود را می‌یابد که در سیمای پیری جاافتاده و قوشمه به دست ایستاده است."

 

 

**** 

دانلود بخشی از قطعه‌ی "بارون" با تکنوازی قوشمِه‌ی زنده‌یاد استاد علی آبچوری و آواز استاد محمدرضا شجریان

 

زنده‌یاد استاد علی آبچوری، نوازنده‌ی زبردست ساز قوشمه

 

*******

 

 

 

 

 

 

/ 7 نظر / 33 بازدید
علی

سلام. نکته ای که توجهمو تو داستان به خودش جلب کرد این بود که پیرمرد به جوان میگه برو و از جسد اون قوش استفاده کن نه اینکه برو و قوشی و شکار کن. امیدوارم کسانی که الانم این ساز و تولید میکنن همین طوری این کارو بکنن چون قوش از پرندگان تحت حمایت و در معرض خطر کشور. درباره ی جواب کامنتتونم باید بگم سالی چندبار از این کنفرانسا میزارن که خوب تغریبا نتیجه ای ندارن اما جای امیدی رو باز میزارن. راستی چرا اون یکی وبتونو اپ نمیکنید؟

علی

واقعا؟؟؟ جای بسی تعجب خوب از یه هنرمند هم نمیشه توقع داشت یه پرندرو بکشه و باهاش ساز درست کنه!!! میشه؟ امیدوارم سرتون خلوت شه و وقت کنید. خوبه که رو حساسیت مطالب پافشاری دارید.

نصیرالدین جعفری

(ببخشید اشتباه شد) خیلی جالبه. صدای این ساز کمی به صدای "نی انبان " جنوبی ها شباهت دارد. [گل]

زگیل خان

مرسی از پست زیباتون. لذت بردیم. البته شخصا دلم واسه اون جوون طفلکی سوخت که چه مرارتها کشید. کاشکی از ما یاد میگرفت که شیفته زهرمارو درد بیدرمان و کلنگ عاجدار آسمونی در حال سقوطیم، که شکر خدا، همیشه در دسترسن و قسمتمون میشن.

نصیرالدین جعفری

سلام. شما عبارت diss each other on sight را چه معنی می کنید؟ آنچه که نوشتم مربوط به خط دوم شعر Louder Than Words از آلبوم اخیر Pink Floyd عزیز و دوست داشتنی است!

علی

این اهنگ دانلود نشد میشه لینکشو تست کنید؟